Talks on the Brain

‘Wisten jullie dat je bijna-dood-ervaringen gewoon kunt opwekken?’ Professor Dick Swaab kijkt vragend naar het publiek dat zich heeft verzameld in het Waaggebouw. Hij is een van de wetenschappers die afgelopen zaterdag een presentatie hield tijdens Theatre of Talks, een onderdeel van het festival
Key of Life.

Ik was erg benieuwd naar deze reeks ‘korte, krachtige en inspirerende presentaties over lichaam, hersenen en ziel’. Voor een student als ik een mooie kans om een kijkje te nemen buiten mijn eigen vakgebied.

Van duikbril tot tunnelvisie
Professor Dick Swaab beet het spits af met een presentatie over zin en onzin rondom de ziel. Met interessante feitjes wist hij het publiek te boeien en gaf verklaringen voor vreemde verschijnselen als visioenen, hallucinaties en openbaringen. Wist je bijvoorbeeld dat je zelf de zogenaamde tunnelvisie kan oproepen door simpelweg een strakke duikbril op te zetten?

Studium Generale was mede-organisator van de lezingen en verzorgt het hele jaar door lezingen, filmvertoningen, symposia en debatten.

Na een half uur kort, maar krachtig over zijn onderwerp te hebben verteld is het tijd voor vragen uit het publiek. Presentatrice Froukje Jansen laat enkele mensen aan het woord en stelt zelf ook een paar kritische vragen. Maar het tijdschema is strak; de volgende spreker staat al klaar.

Kunstzinnig brein
Emeritus professor John Onians wist een leuke link te leggen tussen kunst en hersenonderzoek. Onder de noemer ‘neuroarthistory’ onderzocht hij het brein van artiesten. Want wat gebeurt er nu precies in het hoofd van een kunstenaar? Dankzij de moderne techniek heeft hij aan de hand van hersenscans veel ontdekt. Zo zouden beelden waar een kunstenaar tijdens zijn jeugd veelvuldig mee werd geconfronteerd te herleiden zijn uit zijn latere kunstwerken. Een beeldhouwster uit het publiek voelt wel iets voor de theorie: ‘Mijn sculpturen refereren onbewust ook naar mijn jeugd; mijn vader was slager en de gesneden lappen vlees komen -hoewel in compleet andere vorm- ook terug in mijn kunstwerken.’

Leiden stond dit weekend in het teken van het festival Key of Life met als centrale vraag: ‘Wat is de mens?’. Kunstenaars en wetenschappers gingen de uitdaging aan en boden het publiek exposities, lezingen, straattheater, films en zelfs speeddates. Theatre of Talks: Talks on the Brain was een van die activiteiten; een middag gevuld met maar liefst acht presentaties van zowel professoren als kunstenaars. Benieuwd naar The Key of Life?   

Rechterwangportretten
Na een vragenronde is het de beurt aan professor Carel ten Cate, die vertelt over zijn onderzoek naar professorenportretten. Enkele mensen verlaten de zaal, maar de lege stoelen worden snel gevuld door nieuw publiek. Het open karakter geeft Talks on the Brain net iets extra’s; je mag komen en gaan wanneer je wilt en iedereen is welkom, van student tot toevallige voorbijganger. Ten Cate weet -net als de andere sprekers- het publiek leuk bij zijn verhaal te betrekken. We krijgen getekende gezichten te zien en moeten oordelen welk gezicht het vrolijkst kijkt en welke meer emotie toont. Dit heeft allemaal te maken met de bevindingen van Ten Cate op het gebied van de portretkunst; professoren zouden vaker de rechterhelft van hun gezicht laten schilderen, omdat deze minder emoties zou prijsgeven. Misschien dat vrouwen daarom vaker hun linkerwang laten zien op een portret.

Slechte kledingsmaak?
De twee volgende presentaties slaan een andere weg in. Professor Paul van den Broek weidt uit over de activiteit van onze hersenen tijdens het lezen. Wat gebeurt er precies in ons brein als we een tekst of verhaal proberen te begrijpen? Volgens Ten Broek maken detectiveschrijvers gretig gebruik van deze kennis. Professor Bernhard Hommel gaf een lezing over de invloed van cocaïne op het menselijk brein. Deze drug schijnt in populariteit toe te nemen en wordt steeds goedkoper en eenvoudiger te verkrijgen. Maar denk toch maar even na voor je er aan begint: "Je krijgt een hele slechte smaak qua kleding van het verdovende middel; kijk maar naar artiesten als Lady Gaga en Dillinger!", aldus Hommel.

Geslaagd uitstapje
Naast het vragenrondje na afloop van de presentaties kreeg het publiek ook de kans de sprekers persoonlijk te bevragen. Er kon worden nagepraat met de wetenschappers en kunstenaars over hun presentaties rondom het menselijk brein. De vijf uur aan lezingen vlogen voorbij; na professor Hommel kwamen dr. Egbert Lakke, artistiek leider en choreografe Andrea Leine en professor Frans Zitman nog aan het woord, maar de klok sloeg al snel zes uur. Ik heb mij geen moment verveeld; de afwisseling, mogelijkheid tot vragen stellen, interactie en korte duur van de presentaties maakten de middag tot een leuk uitstapje. En zelfs een waar ik veel van geleerd heb!
 

Be Sociable, Share!

Leave a Reply